Bachelor verpleegkunde Howest

In de opleiding verpleegkunde (Howest) vormt het thema mantelzorg een rode draad doorheen het curriculum. De resultaten uit de onderzoeksprojecten van het Kennispunt Mantelzorg komen dan ook in verschillende opleidingsonderdelen aan bod. De theoretische modules én de studentenprojecten vormen de studenten verpleegkunde tot bewuste new young professionals met een hart voor de patiënt én voor de mensen die hem/haar omringen. De evaluatie van de projecten toonde aan dat de studenten een kennis en inzicht verwerven in de thematiek van de mantelzorg, respect en bewondering ervaren voor de mantelzorger en een grotere gevoeligheid ontwikkelen voor het detecteren van overbelasting.

Mantelluisteren

In 2007 startte de opleiding verpleegkunde van HOWEST samen met de mantelzorgvereniging van ziekenzorg CM en de thuiszorgcentra een project op waarbij studenten uit de 1ste bachelor verpleegkunde een bezoek brengen aan mantelzorgers uit de regio Brugge-Oostende. Het project bestaat uit een intensieve theoretische vorming, gevolgd door vier huisbezoeken in de thuissituatie van de mantelzorger en de hulpbehoevende. De huisbezoeken zijn voor de studenten actieve leermomenten waarbij zij vanuit een reële mantelzorgsituatie een draagvlak opbouwen voor hun verdere professionele loopbaan. Het brengt hen zowel een stuk bewustwording (wie is mantelzorger?), kennis (wat is mantelzorg?), voeling en attitudeverandering. Een aantal studenten gaven aan dat zij voor dit project nog niet vertrouwd waren met het begrip mantelzorg. Voor andere studenten zorgde dit project ervoor dat zij in hun eigen omgeving (zichzelf, ouders, vrienden, buren…) personen als mantelzorgers konden identificeren. De studenten vertellen dat het project Mantelluisteren hen kennis bijgebracht heeft in het domein van de thuiszorg, hulpmiddelen, informatiekanalen en mantelzorg. Dit zowel door de theoretische lessen, de huisbezoeken als de reflectiemomenten met de andere studenten. Mantelluisteren helpt hen bovendien om deze theoretische kennis te vertalen in praktische kennis. Het leert hen redeneren binnen de thuiszorg en verruimt hun blik.  Gebaseerd op de antwoorden van de studenten kunnen we bovendien stellen dat de impact van dit project zich doortrekt in de stageperiodes volgend op de huisbezoeken.

"Ja je leert de mantelzorger op een andere manier kennen, in de thuissituatie. Je ziet wat ze allemaal doen en hoe positief zij in het leven staan. Dat bracht me veel bij en dat deed wel iets met me.”  (Tine, student verpleegkunde) 

Voor de mantelzorgers betekenen deze huisbezoeken vaak een opportuniteit om levensverhaal te delen met een jongere generatie. De mantelzorgers vinden het aangenaam om jongeren deel te laten uitmaken van hun zorgsituatie en om hun kennis en ervaring door te geven aan toekomstige verpleegkundigen. Op deze manier nemen zij een rol als ervaringsdeskundige en coach op. Bovendien benadrukken de mantelzorgers het belang van een luisterend oor. Het doet hen deugd om hun gevoelens, in alle vertrouwen, met iemand te kunnen delen en komt tegemoet aan hun nood aan sociaal contact.

Zorgvakantie

Door de zorgsituatie is het voor veel mantelzorgers en hulpbehoevenden niet evident om er even tussenuit te trekken. Wie zal immers de zorg op zich nemen? Of zal daar alles bij de hand zijn om de nodige zorg te verlenen? Daarom organiseert Howest, in samenwerking met Samana (Ziekenzorg CM) met de studenten verpleegkunde een vakantie waar zowel de mantelzorger als de hulpbehoevende ten volle apart van kunnen genieten en toch samen op vakantie zijn. De studenten verpleegkunde de zorg even over, weliswaar onder het goedkeurend oog van de mantelzorger. Zo kunnen zowel mantelzorger als zorgbehoevende toch weer even op adem komen. De Howest studenten doen hierdoor praktijkervaring op, maar leren ook nieuwe skills aan. Alles van organisatie en communicatie wordt immers in goede banen geleid door de studenten zelf.

 Zinvolle activiteiten en warme zorg

Aan de hand van een zorgvakantie met activiteiten wordt de autonomie van zowel student(e) als hulpbehoevende bevorderd en de draaglast voor de mantelzorger verlicht. Gedurende vijf dagen coördineren de studenten alle zorg en activiteiten voor de mantelzorger en zijn/haar hulpbehoevend familielid. Dit jaar waren o.a. volgende activiteiten gepland voor de hulpbehoevenden: cupcakes maken en versieren, een wandeling op de dijk, wenskaarten maken, snoezelen enz. De mantelzorgers kregen een educatieve namiddag rond gezonde voeding, speelden volksspelen, hadden een quiz-namiddag, een wandeling door een natuurdomein, enz. Ook werden enkele activiteiten georganiseerd waarvan de mantelzorger en de hulpbehoevende samen konden genieten.

De zorgvakantie is dus meer dan zomaar een ‘praktijkweek’. In deze korte periode worden er duurzame banden gesmeed tussen jong en oud. Jongeren ervaren aan den lijve wat het betekent om de constante zorg voor iemand op te nemen en krijgen grenzeloos respect voor mantelzorgers. Ook in hun latere carrière als verpleegkundige worden dergelijke ervaringen niet snel vergeten. Uiteraard zijn ook de hulpbehoevenden en de mantelzorgers onze studenten zeer dankbaar.

 

Educatief pakket

 

Vlaanderen telt 20.000 tot 40.000 jonge mantelzorgers (Mantelzorgbeleidsplan kabinet Vandeurzen, 2016). Deze kinderen en jongeren groeien op in een gezin met zorgnoden: vader, moeder, broer, zus, grootouder,… heeft ondersteuning nodig. Het recent gepubliceerde mantelzorgbeleidsplan van kabinet Vandeurzen vermeldt de uitdagingen waar deze jonge mantelzorgers mee te maken krijgen. Zo is het combineren van school, hobby’s en zorg niet eenvoudig. Vriendschappen of gezinsrelaties komen onder druk te staan, schoolresultaten lijden onder de zorgsituatie, het welbevinden van de jongere wordt aangetast. Vaak beseffen deze kinderen en jongeren niet dat hun situatie speciaal is. Ze vinden het normaal om zorgtaken op te nemen en er te zijn voor wie extra ondersteuning nodig heeft. Zo blijven deze jongeren en hun noden vaak onder de radar in onze samenleving.

Het Mantelzorgbeleidsplan benadrukt het belang van sensibilisering over het thema jonge mantelzorgers in onze samenleving. Ook het onderwijs speelt hier een grote rol in. Niet alleen zijn de leerkrachten op school of het CLB vaak het eerste aanspreekpunt voor jongeren met zorgtaken, ook leerlingen kunnen elkaar hierbij ondersteunen door bijvoorbeeld notities bij te houden of een luisterend oor te zijn.

In oktober 2016 publiceren het lokaal bestuur Knokke-Heist (Thuiszorgplatform) en het Kennispunt Mantelzorg van de Hogeschool West-Vlaanderen een educatief pakket rond mantelzorg voor leerlingen van de tweede en/of derde graad secundair onderwijs. Deze actie kadert in een geheel van acties binnen het project 'Mantelzorg, Fijn dat je er bent' waarbij Knokke-Heist de term 'mantelzorg' bekend wil maken bij het brede publiek en waarbij men ook erkenning en waardering wil stimuleren voor mantelzorgers.

 Karel Hermans (Thuiszorgplatform): “Met het educatief pakket voor het secundair onderwijs willen we jongeren bewust maken van mantelzorg. Vlaanderen telt zo’n 600.000 mantelzorgers. De meeste jongeren kennen dus wel iemand in hun omgeving die zorgtaken opneemt. Ook in hun klas of op school zitten er wellicht jonge mantelzorgers. Begrip opbrengen wanneer een medeleerling eens moe is op school, luisteren, elkaar helpen in kleine zaken… dat willen we met dit pakket bereiken.”

Het lespakket werd opgemaakt door het Kennispunt Mantelzorg van de Hogeschool West-Vlaanderen. Het bestaat uit een handleiding voor de leerkracht, een infobundel voor de jongeren en een PowerPoint-presentatie.

“Het educatief pakket vertrekt vooral vanuit de interactie met de jongeren zelf. We kozen voor een concept met veel filmpjes, stellingen, opdrachten in groepjes,… Ook is er een optionele creatieve module uitgewerkt waarbij de jongeren een cartoon of poster over mantelzorg maken.”, zegt Herlinde Dely, onderzoekscoördinator van de opleiding verpleegkunde.

Het pakket is vanaf 1 oktober gratis te verkrijgen. Interesse in het pakket of in een bijhorende vorming? Contacteer Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .